Uyarı — sıcak egzoz ve karbonmonoksit. Egzoz manifoldu ve turbo, motor kapandıktan sonra da uzun süre elini anında yakacak sıcaklıktadır. Dinleme ve gözle kontrol için motoru tamamen soğukken çalıştır, elini manifolda yaklaştırma. Kapalı garajda motor çalıştırma. Kabinde egzoz kokusu alıyorsan aracı kullanmayı bırak ve kaçağı bir an önce buldur: egzoz kokusu, onunla birlikte kokusuz ve zehirli karbonmonoksidin de içeri girdiğini gösterir.
Önce terim: Subaru'da "manifold" ne demek?
Boxer motorda iki silindir kapağı var, her biri kendi egzoz kanallarını yanına doğru verir. Subaru bu iki tarafı toplayan, çoğu motorda katalizörü de üstünde taşıyan parçaya ön egzoz borusu (Front Exhaust Pipe) diyor; Türkiye'de ustalar buna kısaca "manifold" der. Parçanın üç zayıf noktası var:
- Silindir kapağına bağlandığı flanşlar ve onları tutan somunlar,
- iki tarafın arasındaki körük (bellows) — motorun titreşimini ve ısıl genleşmeyi emen, akordeon gibi kıvrımlı esnek bölüm,
- turbolu motorlarda turboya giden bağlantılar.
Kaçak çoğu zaman döküm gövdeden değil, bu üç noktadan çıkar.
Ses nasıl tanınır?
| İpucu | Egzoz kaçağında |
|---|---|
| Karakter | Keskin, ritmik bir "tıs-tık" — her egzoz darbesinde bir |
| Ne zaman | Soğuk çalıştırmada en belirgin; metal ısınıp genleşince boşluk kapanır, ses azalır ya da kaybolur |
| Gazla | Gaz verince ve yükte belirginleşir, ritmi devirle hızlanır |
| Nereden | Motorun alt yanlarından, kafa-manifold birleşimi civarından; çoğu zaman bir tarafta daha yüksek |
Benzer seslerden ayırmak için: soğukta ilk birkaç saniye duyulup kaybolan tıkırtı genellikle supap iticilerinin yağ basıncını beklemesidir; FA ve FB serisi direkt enjeksiyonlu motorlarda kafa üstünden gelen düzenli "dikiş makinesi" sesi enjektörlerdir ve normaldir; belirli bir devirde çıkan teneke zırıltısı ise ısı kalkanıdır. Ayrıntılı karşılaştırma için motor seslerini ayırma rehberine bak. Isındıkça artan derin bir "tak tak" egzoz değildir; o rehberdeki biyel bölümünü oku ve motoru zorlamayı bırak.
Diğer belirtiler
- Egzoz kokusu, özellikle motor bölmesinden ya da havalandırmadan.
- Motor arıza ışığı. Kaçak katalizörün ve ön hava/yakıt sensörünün önündeyse sensör dışarıdan emilen havayı da görür; ECU karışımı yanlış ölçer. Yakıt düzeltme değerlerinin (LTFT) her devirde pozitife kayması bunun izidir — okumayı rölanti ve emme kaçağı rehberinde anlattık.
- Turbolu motorda geç dolan turbo, güç kaybı. Turbodan önce kaçan egzoz, türbini döndürecek enerjiyi götürür.
En sık sebepler — ve Subaru'nun kendi kayıtları
1. Körük çatlağı. Subaru, ABD'de 2015–2016 model yılı Legacy ve Outback 2.5 (FB25) için WUJ-95 numaralı servis kampanyasını açtı (11 Şubat 2020, yaklaşık 243.750 araç). Bültendeki açıklama: parça tedarikçiden taşınırken titreşimle flanşlar arasındaki mesafe biraz değişmiş; montajda parça normalden fazla zorlanmış ve bu kuvvet zamanla körükte çatlağa yol açmış. Çözüm, ön egzoz borusunun değiştirilmesi. Subaru ayrıca 2017–2018 model yılı bazı Forester'larda körük çatlağı için emisyon garantisini uzattı.
2. Gevşeyen flanş somunları. WUK-96 / WUK-96R kampanyası (Aralık 2019, Mart 2020 revizyonu) 2016–2018 WRX 2.0 turbo ve Forester 2.0 turbo (FA20DIT) araçları kapsıyor, yaklaşık 93 bin araç. Bültene göre silindir kapağındaki altı egzoz somunu üretimde yeterince sıkılmamış; kullanımda gevşeyip kaçak yapabiliyor. Bayi somunları kontrol ediyor, gevşek ya da kaçak varsa ön egzoz borusunu değiştiriyor.
Japonya'da aynı sebep için 5 Eylül 2019'da 4559 numaralı geri çağırma yapıldı. Subaru'nun açıklamasına göre sıkma talimatı yanlış verildiği için somunlar yetersiz torkla sıkılmış ve titreşimle gevşeyebiliyor. Kapsam toplam 32.226 araç:
| Kod | Model | Model yılı | Araç |
|---|---|---|---|
| VAG | WRX (FA20DIT) | 2015–2017 | 10.197 |
| VMG | Levorg 2.0 DIT (FA20DIT) | 2015–2017 | 11.715 |
| SJG | Forester XT (FA20DIT) | 2015–2018 | 10.314 |
Türkiye'ye gelen Levorg 1.6 GT-S bu listede yok: o, FB16 motorlu ayrı bir tip. Listede yalnızca Japonya'daki 2.0 turbo Levorg var.
3. Yanmış ya da ezilmiş conta. Eski somunun yeniden kullanılması ya da somunların aşırı sıkılması contayı kısa sürede bozar.
4. EJ turbo up-pipe. WRX/STI'nin EJ motorlarında turboya giden "up-pipe"ın esnek bölümünün zamanla çatlayıp kaçak yaptığı söyleniyor; ancak bu iddianın kaynağı bir yedek parça satıcısı, Subaru'nun bu konuda bir bülteni bulunamadı. Şüphe varsa aynı teşhis yolu geçerli.
Adım adım teşhis
- Motor tamamen soğukken (bir gece beklemiş) kaputu aç, motoru çalıştır ve ilk bir-iki dakika dinle. Sesin sağ mı sol mu, alttan mı geldiğini not et; telefonla kaydet.
- Motoru kapat, soğumasını bekle, aracı güvenle kaldırıp alttan bak: körük kıvrımlarında ve flanş çevresinde siyah kurum izi kaçağın parmak izidir. Körüğü el feneriyle her yönden incele; çatlak çoğu zaman bir kıvrımın dibinde, ince bir çizgi hâlindedir.
- Somunlar: soğuk motorda gevşek ya da eksik somun var mı bak. Elinle oynuyorsa sorun bulunmuştur.
- Duman testi: egzoz tarafına düşük basınçta duman verilerek kaçak gözle bulunur. Çoğu teşhis servisinde yapılabilir; en güvenilir yöntem budur.
- OBD: hata kodlarını ve yakıt düzeltme değerlerini oku; onarımdan sonra tekrar oku.
Sıcak egzoza su ya da sabunlu su püskürtme: hem yanık riski var hem döküm parça ani soğumayla zarar görebilir.
Onarımda dikkat
- Somunlar tek kullanımlık. Subaru'nun WUJ-95 bülteni silindir kapağındaki egzoz flanş somunlarını açıkça "tek kullanımlık" olarak tanımlıyor; sökülen somun atılır, yenisi takılır. Conta da yenilenir.
- Tork değeri servis kitabından. Fazla sıkmak contayı ezer, az sıkmak kaçağı geri getirir. Somunları sırayla ve eşit sık.
- Körük çatlağına kaynak çoğu zaman kalıcı değil. Körük ince ve sürekli hareket eden bir parça; ısınma-soğuma döngüsü kaynağın yanından yeniden çatlatır. Kalıcı çözüm parça değişimidir.
- Isı kalkanları. Yeni parça çoğu zaman kalkansız gelir; eskilerini yalıtımlarıyla birlikte dikkatlice söküp yenisine taşımak gerekir (WUJ-95 bülteni de bunu belirtiyor).
- Katalizör aynı parçadaysa maliyet yüksektir. Katalizörsüz bir boru takmak yasal değildir ve emisyon ölçümünden geçmeyebilir; ayrıca arıza ışığı kalıcı olarak yanar.
Türkiye'deki araçlar için
Yukarıdaki kampanyalar ABD ve Japonya pazarına ait; Türkiye'de satılan araçlara otomatik olarak uygulanmaz. Aracın aynı model yılı ve motordaysa, Subaru Türkiye yetkili servisine şasi numarasıyla başvurup aracın herhangi bir kampanya ya da garanti uzatması kapsamında olup olmadığını sor.
Kaynaklar
- Subaru of America, WUJ-95 servis kampanyası bülteni (NHTSA kopyası): https://static.nhtsa.gov/odi/tsbs/2020/MC-10171921-0001.pdf
- Subaru WUK-96R, WRX: https://www.carcomplaints.com/Subaru/WRX/2018/tsb/tsb-wuk-96r.shtml
- Subaru WUK-96R, Forester: https://www.carcomplaints.com/Subaru/Forester/2017/tsb/tsb-wuk-96r.shtml
- 2017–2018 Forester körük garanti uzatması: https://m.carcomplaints.com/Subaru/Forester/2017/tsbs
- Japonya Ulaştırma Bakanlığı (MLIT), geri çağırma no. 4559, 5 Eylül 2019: https://www.mlit.go.jp/common/001310759.pdf
- Sahip deneyimi, körük çatlağı: https://www.subaruforester.org/threads/2017-exhaust-leak-manifold-bellows-crack-solved.811740/