Uyarı — sıcak soğutma sistemi. Motor sıcakken radyatör veya genleşme deposu kapağını açma. Sistem basınç altındadır; kapağı açtığın anda kaynama noktası düşer ve kaynar antifriz püskürür. Ciddi haşlanma vakalarının çoğu tam olarak burada oluyor. Motor tamamen soğuyana kadar bekle. Antifriz zehirlidir, tatlı kokusu hayvanları çeker; dökülen sıvıyı bırakma.
Hangi motor, hangi arıza — bunlar aynı şey değil
"Subaru kapak contası atar" cümlesi tek bir arızayı değil, en az üç farklı olayı birbirine karıştırıyor. Ayırmadan teşhis olmaz.
EJ25D (yaklaşık 1996-1999, DOHC 2.5 atmosferik). Legacy, Outback, Forester ve Impreza'da kullanıldı. Bu motorun karakteristik arızası içeri kaçırma — yani conta, silindir ile su kanalı arasında delinir. Soğutma suyu yanma odasına, yanma gazı da soğutma sistemine geçer. Bu hâliyle araç kullanılamaz hâle gelir.
EJ251 / EJ252 / EJ253 (yaklaşık 1999-2011, SOHC 2.5 atmosferik). Aynı conta malzemesindeki (grafit kaplı kompozit) bozulma sorunu bu motorlarda da var, ama baskın arıza biçimi dışarı sızdırma: conta çevresinden dışarı doğru soğutma suyu ya da yağ terlemesi. Genelde daha yavaş ilerler ve aracı bir anda yolda bırakmaz.
EJ255 / EJ257 (turbo). Bu motorlarda conta arızası "malzeme yorulması" değil, çoğunlukla detonasyon sonucudur. Silindir basıncı contanın ateş halkasını yener. Turbo bir motorda conta kalktıysa esas soru "conta neden kalktı" olmalı; contayı değiştirip sebebi bırakmak aynı sonu getirir.
Kaynaklar arızanın tipik olarak 80.000-150.000 mil (yaklaşık 130.000-240.000 km) aralığında belirti verdiğinde birleşiyor.
Neden boxer motorda bu kadar sık?
Birkaç etken üst üste biniyor:
- Kafalar yatay durur. Silindir kapağının en üst noktası, soğutma devresinin en yüksek noktası değildir; sistemde hava kalmaya ve kafanın üst bölgesinde sıcak nokta oluşmaya yatkındır.
- Blok ve kafa alüminyum, contanın kendisi ise farklı bir malzeme. Yüz binlerce ısınma-soğuma çevriminde farklı genleşme, conta yüzeyinde mikro hareket yaratır.
- Dönemin grafit kaplamalı kompozit conta malzemesi bu yorulmaya karşı, sonradan yaygınlaşan çok katmanlı çelik (MLS) contalar kadar dayanıklı değildi.
Belirti haritası
| Belirti | İçeri kaçırma | Dışarı sızdırma |
|---|---|---|
| Sebepsiz soğutma suyu eksilmesi, dışarıda ıslaklık yok | Tipik | Hayır |
| Blok yan yüzeyinde, kafa-blok birleşiminde kurumuş antifriz izi (beyaz/yeşil/pembe kabuk) | Nadiren | Tipik |
| Genleşme deposunda sürekli kabarcık, motor çalışırken | Tipik | Hayır |
| Soğuk çalıştırmadan hemen sonra üst radyatör hortumunun sertleşmesi | Tipik | Hayır |
| Depoda yağlı film, egzoz veya kükürt kokusu | Görülür | Hayır |
| Uzun yolda aralıklı ısınma | Görülür | İleri aşamada |
| Motor tam ısındıktan sonra egzozdan kalın beyaz duman, tatlımsı koku | Tipik | Hayır |
| Yağ kapağında/çubuğunda sütlü kahve rengi emülsiyon | İleri aşama | Hayır |
| Kalorifer soğuk üflüyor | Görülür (hava kilidi) | Hayır |
Tek başına kanıt sayılmayan belirtiler
Yağ kapağının içindeki sütlü krem. Kısa mesafe kullanılan, motoru hiç tam ısınmayan araçlarda karter içinde yoğuşan su buharı da aynı görüntüyü yapar. Yalnız kapakta var, yağ çubuğunda ve karterdeki yağın renginde yoksa büyük ihtimalle yoğuşmadır.
Egzozdan beyaz duman. Soğuk sabahta ilk birkaç dakika beyaz buhar normaldir. Anlamlı olan, motor tam ısındıktan sonra devam eden yoğun, tatlı kokulu dumandır.
Depo seviyesinin oynaması. Genleşme deposunda seviyenin sıcakken yükselip soğuyunca inmesi sistemin normal çalışmasıdır.
Kanıt üreten test sırası
Aşağıdaki sıra ucuzdan pahalıya, kolaydan zora doğru gider. Erken adımlarda net sonuç alırsan devamına gerek kalmaz.
- Motoru temizle ve gözle. Soğuk motorda blok yan yüzeylerini, kafa-blok birleşimini ve karter çevresini iyice degrease et, kurut. Birkaç gün kullan, sonra el feneriyle tekrar bak. Sızıntı yağmurdan sonraki ilk iz gibidir — temiz yüzeyde nereden başladığı görünür. UV boya kullanacaksan yağ tarafı için ayrı, soğutma suyu tarafı için ayrı boya var.
- Soğutma sistemi basınç testi. Sistem soğukken pompa ile basınçlandır ve basıncın düşüp düşmediğini izle. Basınç düşüyor ama dışarıda ıslaklık yoksa, sıvı ya yanma odasına ya da yağa gidiyordur. Sistemi kendi kapağının/sisteminin nominal değerinin üstünde basınçlandırma — kesin değer araca göre değişir, test cihazının ve servis kılavuzunun söylediği değerle çalış.
- Yanma gazı (block) testi. Bu, içeri kaçırmayı doğrulayan asıl testtir. Motor ısınmışken, genleşme deposu seviyesi biraz düşürülmüş hâlde, test cihazının konisi depo ağzına sızdırmaz oturtulur; pompa yaklaşık bir dakika sıkılıp bırakılır. Test sıvısı mavi kalırsa soğutma suyunda yanma gazı yok; sarıya/yeşile dönerse var. Test sıvısına antifriz kaçırmamaya dikkat et, yanlış pozitif verir.
- Kompresyon testi. Silindirler arasındaki farkı okumak, mutlak değerden daha bilgilendirici. Bir silindir belirgin düşükse ve o silindire bir miktar yağ verince değer düzelmiyorsa kaçak segmandan değil, supap veya contadandır. Mutlak alt sınır değeri motor koduna göre değişir; kılavuzuna bak.
- Kaçak testi (leak-down). Silindir üst ölü noktada basınçlı hava verilir ve havanın nereden çıktığı dinlenir. Genleşme deposundan kabarcık geliyorsa → conta soğutma kanalına açılmış. Emme manifoldundan → emme supabı. Egzozdan → egzoz supabı. Yağ doldurma ağzından → segman.
Bu beş adımın ikisi aynı yöne işaret ediyorsa teşhis sağlamdır. Tek bir belirtiyle kafa açma kararı verme; iş pahalı.
Onarım kararı ve tuzaklar
Kafa yüzeylerini ölçtür. Aşırı ısınmış bir motorda kafa çarpılmış olabilir. Yeni conta, çarpık yüzeye tutmaz. Tornacıda düzlemsellik ölçümü ve gerekiyorsa yüzey taşlaması yaptır; ayrıca supap sızdırmazlığını kontrol ettir.
Conta setini motor koduna göre al. EJ251 ile EJ253 aynı sete girmez. Bu yüzden bu Bilgi Bankası "Motor kodunu ve model yılını doğru okuma" rehberi ile başlıyor.
Sıkma prosedürünü kılavuzdan al. EJ ailesinde kafa cıvataları çok aşamalı, arada geri gevşetme adımı içeren bir sıra ile sıkılır. Bu prosedür motor koduna ve model yılına göre değişiyor ve yanlış uygulandığında yeni conta kısa sürede gider. Bu rehberde bilinçli olarak tork değeri ve sıra verilmiyor — kendi motorunun servis kılavuzundaki değerleri kullan.
Aynı anda yapılması mantıklı işler. Kafa sökülmüşken triger kayışı seti, su pompası, eksantrik ve krank keçeleri, termostat ve soğutma hortumları elinin altındadır. Bunları ayrı ayrı yaptırmak işçilik olarak çok daha pahalıya gelir.
Katkı maddeleri ne işe yarar, ne işe yaramaz
Subaru of America, ABD pazarında yaklaşık 1999-2002 model yılı 2.5 litre araçlar için bir servis kampanyası yürüttü: soğutma sistemine özel bir koşullandırıcı katkı ekleniyor ve işlem zamanında yaptırılırsa dış soğutma suyu kaçağı garantisi 8 yıl / 100.000 mil (yaklaşık 160.000 km) olarak uzatılıyordu. Bu kampanyanın iki sınırı önemliydi: kapsam sadece dış kaçaktı — iç kaçak ve yağ sızıntısı dahil değildi.
Buradan çıkacak dürüst sonuç şu: koşullandırıcı tipi katkılar, çok küçük bir dış terlemeyi yavaşlatabilir. İçeri kaçıran bir contayı tamir etmez. Piyasadaki "conta yapıştırıcı" ürünleri ise soğutma kanallarını, kaloriferi ve radyatörü tıkama riski taşır; aracı satmadan önce belirtiyi saklamak dışında bir işe yaramaz.