Boxer motorda yağ ve filtre değişimi: viskozite, aralık, doğru seviye

Uyarı — yanma ve ezilme riski. Sıcak motor yağı ciddi yanık yapar; motoru çalıştırdıysan tapayı açmadan önce birkaç dakika bekle. Aracın altına girmen gerekiyorsa krikoyla kaldırıp sehpa (jack stand) koy, tekerleklere takoz at. Krikonun altında çalışılmaz. Rampa kullanıyorsan el frenini çek ve arka tekerlekleri takozla.

Viskozite: motor koduna göre değişiyor, modele göre değil

Subaru'nun boxer motorlarında viskozite tercihi nesiller arasında değişti. Yanlış viskozite kısa vadede sorun göstermez, uzun vadede zincir gergisinden turbo yatağına kadar her şeyi etkiler.

Buradaki ayrım kabaca şu: atmosferik FB/FA motorlar ince yağ, bütün turbolar ve eski EJ'ler 5W-30. Sebebi keyfi değil — FB/FA'da yağ, değişken supap zamanlaması ve zincir gergisi için hidrolik akışkan olarak da kullanılıyor ve o sistemler ince yağa göre tasarlandı.

Kılavuzun yazdığı API/ILSAC sınıfını da tut. "Daha kalın yağ daha iyi korur" yaygın bir yanlış; 0W-20 isteyen FB25'e 10W-40 koymak motoru korumaz, hidrolik kontrolü bozar.

Turbo modellerde tam sentetik dışında bir şey kullanma. Turbo yatağı egzoz sıcaklığında yağla soğutuluyor; mineral ya da yarı sentetik yağ orada koklaşır (coking), yağ kanalını tıkar, turboyu bitirir.

Değişim aralığı: Türkiye'de "normal" takvim gerçekçi değil

Subaru 2015 model yılından itibaren fabrika aralığını 6.000 mil ya da 6 ay (yaklaşık 9.600 km) olarak yayınlıyor. Ancak aynı kılavuz ağır şartlar için bunu 3.000 mil ya da 3 aya (yaklaşık 4.800 km) indiriyor.

Subaru'nun "ağır şartlar" tanımı şunları içeriyor: tekrarlanan kısa mesafeler, dur-kalk trafik, uzun süreli rölanti, tozlu/çamurlu/nemli yol, soğuk iklim, dağlık arazi, tuzlanmış yol, römork çekme.

İstanbul, Ankara veya İzmir'de günlük kullanılan bir araç bu tanımın tam ortasında. Yani Türkiye'deki çoğu Subaru "normal" değil, "ağır" takvimde çalışıyor. Gerçekçi bir orta yol:

• Atmosferik FB/EJ, şehir içi ağırlıklı: 8.000 km ya da 6 ay, hangisi önce dolarsa
• Direkt enjeksiyonlu turbo (FA20 DIT): 8.000 km'yi geçme. Direkt enjeksiyonda yakıtın bir kısmı silindir duvarından yağa karışıyor (fuel dilution), yağı inceltiyor. Turbo ayrıca yağı ısıl olarak zorluyor
• EJ255/EJ257: 8.000 km ve tam sentetik. Bu motorlarda yağ, dördüncü silindirin sıcaklık dengesizliğiyle de savaşıyor

Az kullanılan araçta kilometre değil ay sayılır. Yılda 3.000 km yapan bir araçta yağ yine de 12 ayda değişmeli: yağın bozulması sadece sürtünmeyle değil, oksidasyon ve yoğuşan su ile de oluyor.

Kapasite: rakamı kılavuzdan al, işi çubukla bitir

Boxer motorlarda kapasite motor koduna, model yılına ve filtreli/filtresiz ölçüme göre değişiyor. İkincil kaynaklarda dolaşan rakamlar birbirini tutmuyor, o yüzden burada kesin litre yazmıyoruz.

Genel eğilim şu kadarını söylüyor: EJ 2.5 ailesi FB20/FA20'ye göre belirgin biçimde daha az yağ alıyor. Yani eski bir Impreza'dan yeni bir BRZ'ye geçtiysen alışkanlığın seni yanıltır.

Doğru yöntem:

1. Kendi kılavuzundaki kapasiteyi öğren
2. O miktarın kabaca dörtte üçünü koy
3. Motoru birkaç dakika çalıştır, durdur, oturmasını bekle
4. Çubukla ölçerek azar azar tamamla

Bu yöntem hem yanlış kapasite bilgisine karşı hem de aşırı doldurmaya karşı seni korur.

Yağ filtresi nerede

• EJ motorlar: filtre motorun ön alt tarafında, blok üzerinde. Genelde alttan erişilir, sökerken yağ egzoz üzerine damlar — bir bez ya da karton hazırla
• FB ve FA motorlar: filtre motorun üstünde. 2011+ Forester, 2012+ Impreza, 2013+ Legacy/Outback/XV, 2014+ Forester XT ve 2015+ WRX'te kaputu açınca görürsün. Araç kaldırmaya gerek kalmadan filtre değişebilir

Yeni filtrenin contasına ince bir film halinde temiz yağ sür ve elle sık. Filtre anahtarıyla sıkma; sökerken pişman olursun.

Karter tapası

• Her değişimde yeni conta/pul kullan. Alüminyum ezilme pulu tek kullanımlıktır
• Tapa alüminyum kartere oturuyor. Aşırı sıkma dişi sıyırır ve o noktadan sonra iş, karter tamiri ya da helicoil'e döner
• Tork değeri motor koduna ve model yılına göre değişiyor; internette dolaşan tek bir rakama güvenme, kendi kılavuzunun değerini kullan ve tork anahtarıyla sık

Seviyeyi doğru okumak — boxer'da bu ayrı bir konu

Boxer motorda yağ çubuğu kartere eğik giriyor. Bunun sonucu şu: sıvı seviyesindeki küçük bir değişim, çubuk üzerinde olduğundan büyük bir fark olarak görünüyor. Sıralı motorda "biraz eksik" gibi görünen şey burada "çok eksik" gibi görünebilir.

Bu yüzden tek doğru cevap: her zaman aynı yöntemle oku.

Önerilen yöntem:

1. Araç düz zeminde olsun. Eğimli park yerinde okuma yapma
2. Motoru çalışma sıcaklığına getir, sonra durdur
3. 5-10 dakika bekle — yağın kartere inmesi için
4. Çubuğu çek, tamamen sil, sonuna kadar geri sok, tekrar çek
5. İlk çekişi asla okuma; o sadece çalışırken sıçramış yağı gösterir
6. Seviye alt ve üst işaret arasında, tercihen üst işarete yakın olsun

Soğuk okuma da yapılabilir ama sıcak okumadan farklı çıkar. İkisini karıştırma; birini seç ve hep onu kullan.

Aşırı doldurma, eksikten daha az masum değil

Fazla yağ krank mili tarafından dövülür ve köpürür. Köpüklü yağ basınç taşımaz; yani "fazla koydum, daha iyi yağlanır" düşüncesi tam tersini üretir. Ayrıca karter basıncı yükselir, keçeler zorlanır, PCV üzerinden emmeye yağ kaçar. Üst işareti geçtiysen fazlasını çek.

Yağ tüketimi ne zaman normal değil

Subaru'nun kendi eşiği şu: 2.000 kilometrede 1 litreden fazla tüketim varsa bayiye başvurulması, kontrollü koşullarda test yapılması gerekiyor. Bunun altındaki tüketim, özellikle turbo ve yüksek devir kullanımında, tek başına arıza sayılmıyor.

Ama tüketim aniden arttıysa ya da egzozdan mavi duman geliyorsa bu bir bakım konusu değil, arıza teşhis konusudur.

Kısa kontrol listesi

• Düz zemin, sehpa, takoz
• Doğru viskozite (motor koduna göre, modele göre değil)
• Yeni tapa contası, elle sıkılmış filtre, tork anahtarıyla tapa
• Kapasitenin dörtte üçünü koy, çubukla tamamla
• Değişim sonrası motoru çalıştır, kaçak kontrolü yap, tekrar seviye oku
• Kilometreyi ve tarihi bir yere yaz