Triger kayışı mı zincir mi? Subaru'da zamanlama bakımı

Önce şunu netleştir: sende kayış mı var, zincir mi?

Bu sorunun cevabı motor koduna bakılarak veriliyor, model adına değil. Aynı isimli iki Forester'dan biri kayışlı, diğeri zincirli olabilir.

• EJ ailesi (EJ20, EJ22, EJ25, EJ255, EJ257): triger kayışı. Kauçuk, ömürlü, periyodik değişir.
• FA ve FB ailesi (FB20, FB25, FA20): triger zinciri. Fabrika değişim aralığı yok.

Geçiş kabaca şöyle oldu: Forester 2011, Impreza 2012, Legacy ve Outback 2013, WRX ve BRZ 2015 model yılından itibaren FA/FB motorlara geçti. Dikkat edilmesi gereken istisna: WRX STI, EJ257 ile devam etti — yani 2015 sonrası bir WRX zincirliyken, yanındaki STI hâlâ kayışlıdır. Türkiye'deki Subaru filosunun büyük bölümü 2000-2012 arası EJ motorlu araçlardan oluştuğu için bu yazının ağırlığı kayış tarafında.

Motor kodunu bilmiyorsan motor bölmesindeki etikete, ruhsattaki motor numarasına veya kaputun altındaki emisyon plaketine bak. Tahmin etme.

Kayış koparsa ne olur

DOHC EJ25 ve DOHC EJ20 müdahaleli (interference) motorlardır: kayış koptuğunda pistonla supap aynı hacmi paylaşmaya çalışır, supaplar eğilir, kafa açılır. SOHC EJ25 için kaynaklar tutarsız — bazıları müdahalesiz diyor, bazıları eğilen supap vakaları anlatıyor. Pratik tavsiye net: motorunu müdahaleli kabul et. Yanılırsan yaptığın şey gereksiz bir bakım olur; tersi yanılgının bedeli motor.

Bu yüzden triger kayışı "arıza çıkınca bakılacak" bir parça değil. Belirti vermeden gider.

Aralık neden tek bir sayı değil

Bu konuda internette çelişkili rakamlar dolaşmasının sebebi, Subaru'nun aralığı pazara ve model yılına göre farklı yayınlamış olması:

Yani "Subaru trigeri 168 bin kilometrede değişir" cümlesi Kuzey Amerika kılavuzu için doğru, Avrupa spesifikasyonlu bir araç için fazla iyimser olabilir. Türkiye'ye gelen araçların çoğu Avrupa spesifikasyonlu.

Ne yapmalı: kendi aracının bakım kitabındaki değeri esas al. Kitap yoksa ya da araç ikinci-üçüncü el geldiyse, yukarıdaki aralığın alt ucunu kabul et. Kısa aralıkta değiştirmenin maliyeti bir bakım; uzatmanın maliyeti bir motor.

Kilometre değil, yaş

Türkiye'de az kullanılan, garajda bekleyen, yılda 5-6 bin kilometre yapan Subaru'lar var. Kauçuk kayış çalışmasa da yaşlanır: plastikleştirici uçar, kord yorulur, sertleşir, çatlar. Kayış değişimi için yıl sınırı kilometre sınırından daha bağlayıcıdır.

Kayışın ne zaman değiştiğini bilmiyorsan — ve satıcının "yeni değişti" demesi belge değildir — kapağı açıp bakmak yerine doğrudan değiştirmek daha ucuza gelir, çünkü kapağı açmak zaten işin büyük kısmı.

Kayışla birlikte ne değişir

Bu işte parça maliyeti küçük, işçilik büyük. Kapak açıkken erişilen her şeyi aynı anda yenilemek mantıklı olan tek yaklaşım. Standart kapsam:

1. Triger kayışı
2. Gergi (tensioner) — hidrolik gergi zamanla kaçırır, kayışı gevşetir
3. Avara makaralar (idler) — EJ'lerde üç adet; rulmanları sıkışırsa kayışı keser
4. Devirdaim (su pompası) — kayışla tahrik edilir, ayrıca sökmek yeniden aynı işçilik demek
5. Termostat — ucuz, sistem zaten boşalıyor
6. Kam ve krank keçeleri — en çok atlanan kalem. Ucuz, erişimi tam o an açık ve sızdırdığında yeni kayışı yağlar
7. Soğutma sıvısı — devirdaim sökülünce zaten boşalıyor
8. Aksesuar kayışları — zaten sökülüyor, yenisi takılsın

Yağ pompası O-ringi sızdırıyorsa o da bu listeye girer. 250.000 km üstü bir EJ25'te silindir kapak contasından en ufak sızma izi varsa, kapak contası işini de aynı seansta değerlendirmek gerekir — işçiliğin büyük kısmı ortak.

İşin kapsamı ve DIY kararı

Uyarı — yaralanma riski. Bu iş aracı kaldırmayı, tahrik kayışlarını sökmeyi ve krank kasnağını çözmeyi gerektirir. Aracı asla sadece krikoya güvenerek altına girecek şekilde bırakma: kriko kaldırma aracıdır, tutma aracı değil. Kaldırdıktan sonra mutlaka sehpa (jack stand) koy, sehpaları şasi/eşik takviye noktalarına otur ve tekerleklere takoz koy. Sistem soğukken çalış.

Dürüst olalım: triger, ev garajı için ileri seviye bir iştir. Krank kasnağı yüksek torkla sıkılmıştır ve motoru döndürmeden sökmek özel tutucu ister. Kam ve krank işaretlerinin hizası kritik: bir diş kayması motoru bozar. Kayış takılırken kam millerinin yay baskısı altında dönme eğilimi vardır.

Yapacaksan şunlar önden hazır olsun: aracın kendi servis kılavuzu (işaret şemaları için), tork anahtarı, krank kasnağı tutucu, sehpa takımı, yeni contalar. Tork değerlerinin hiçbirini tahminle sıkma; her biri motor koduna ve model yılına göre değişiyor, kendi kılavuzundaki değeri kullan.

Yapmayacaksan da bu yazı işine yarar: servise gittiğinde "sadece kayış değiştirelim" teklifini kabul etmemen gerektiğini bilirsin.

Zincirli motorda (FA/FB) ne yapılır

Zincir "ömürlük" diye pazarlanır ama bu bakım gerekmiyor demek değil. Zincir gergisi hidroliktir ve yağ basıncıyla çalışır. Yani zincirini koruyan şey doğrudan yağ bakımındır:

• Yağ değişimini geciktirmek, gergiye giden yağ kanallarında çamur birikmesine yol açar
• Gergi basınç tutamazsa zincir gevşer, kılavuz plastikleri aşınır
• Belirti: soğuk çalıştırmanın ilk birkaç saniyesinde motor önünden gelen tıkırtı. Isınınca kayboluyorsa gergi şüphelidir

Zincirli bir motorda kilometre bazlı bir "triger bakımı" yok; onun yerine yağı zamanında ve doğru viskozitede değiştirmek var. Zincirle ilgili bir ses duyarsan bu bir bakım kalemi değil, arıza teşhis konusudur — üstüne gitmek gerekir.

Özet

• Motor koduna bak: EJ ise kayış, FA/FB ise zincir
• Kayışlı motoru müdahaleli kabul et
• Aralık pazara göre değişiyor; belgen yoksa alt ucu al
• Yaş, kilometreden daha bağlayıcı
• Kayışla birlikte gergi, üç makara, devirdaim, termostat ve keçeler değişir
• Zincirli motorda zincirin bakımı, yağın bakımıdır